Wat is chronische pijn?

Zonder pijn overleef je niet. Het is een belangrijk signaal voor je lichaam. Het beschermt tegen schadelijke invloeden. Normaal gesproken is het een teken dat er iets niet goed gaat in het lichaam, denk bijvoorbeeld aan een blindedarmontsteking.

Pijn begint bij de zenuwuiteinden die geprikkeld worden of beschadigd zijn. Die prikkels worden via zenuwbanen doorgegeven aan het ruggenmerg en tenslotte aan de hersenen. Tijdens dit hele proces worden de prikkels versterkt of gedempt door verschillende factoren.

Bijvoorbeeld: je enkel is gekneusd tijdens een volleybalwedstrijd. Dit doet pijn. Maar je bent samen met het team wel uiteindelijk kampioen geworden na een seizoen hard werken. Dan ervaar je deze pijn anders dan indien je deze wedstrijd had verloren en geen kampioen was geworden.

Pijn is dus een subjectieve ervaring waarvoor geen objectief meetinstrument bestaat.  De enige manier om het te meten is middels de beleving van uw kind.

Waardoor ontstaat chronische pijn?
De oorzaak van chronische pijn is onbekend. Soms is er een aanleiding zoals een beenbreuk, een kneuzing of een infectie, maar vaak gebeurt het ook zonder aanleiding. Wanneer er ergens in het lichaam letsel is, dan komen stofjes vrij die pijnzenuwen prikkelen. De pijnzenuwen geven vervolgens een signaal aan de hersenen dat er pijn is en waar deze zit.

Bij chronische pijn is er sprake van overgevoeligheid van deze zenuwen. De pijnzenuwen geven bij een klein signaal al door aan de hersenen dat er pijn is. Hierdoor worden pijnzenuwen overbelast en worden ze steeds gevoeliger. Hierdoor kan het zo zijn dat zelfs het aanraken of bewegen van de huid pijnlijk is. Dit terwijl je eerder wel kleding en aanrakingen kon verdragen.

Doordat aanrakingen en bewegingen pijn doen, gaan kinderen het bewegen van dit lichaamsdeel vaak vermijden. Door het minder bewegen worden gewrichten minder soepel en worden de spieren zwakker waardoor het bewegen steeds moeilijker wordt. En als je dan toch probeert om te bewegen doet het meer pijn. Dit is niet bemoedigend en een vicieuze cirkel ligt op de loer.

De hersenen veranderen ook door de vele pijnprikkels die binnenkomen. De hersenen worden gevoeliger voor pijn en kunnen ook andere signalen (die niets met pijn te maken hebben) ineens voor pijn aan gaan zien. In de hersenen wordt heel veel geregeld; ook de stemming. We weten inmiddels dat veel pijnprikkels in de hersenen ervoor zorgen dat kinderen meer verdrietig, moe en angstig zijn. Waardoor ze natuurlijk ook weer minder lichamelijk actief worden.

Afbeelding_wat_is_pijn

 

Voorbeelden van chronische pijn
Chronische pijn kan zich op verschillende manieren uiten, zowel qua ernst als lokalisatie.

  • Chronische buikpijn
  • Chronische hoofdpijn
  • Chronische rugklachten
  • Pijn in één of meerdere ledematen
  • Pijn in gewrichten

Chronische pijn: een functionele klacht
Chronische pijn behoort tot de zogenaamde ‘functionele klachten’. Functionele klachten zijn te omschrijven als lichamelijke klachten die langer dan enkele weken bestaan en waarbij, bij adequaat medisch onderzoek, geen verklaring kan worden gevonden voor de klachten. Met andere woorden: je vindt voor deze klachten geen duidelijke lichamelijke oorzaak die het hele klachtenpatroon verklaart. Hierbij zijn aanwijzingen voor een psychosociale dynamiek. Lichaam, geest en omgeving zijn nooit van elkaar te scheiden en beïnvloeden elkaar wederzijds.

Bij chronische pijn betekent dit dat psychologische factoren en problemen in de sociale omgeving met de lichamelijke problemen door ziekte of weefselschade samen zorgen voor de klachten zoals die zich in de praktijk uiten.

Andere benamingen
Functionele problemen hebben in de loop der jaren al veel verschillende benamingen gehad. Dit zijn de meest bekende benamingen:

  • SOLK (Somatische Onvoldoende Verklaarde Lichamelijke Klachten)
  • MOK (Medisch Onverklaarde Klachten)
  • Psychosomatische klachten


Gevolgen van chronische pijn
De invloed van chronische pijn op het dagelijks functioneren is wisselend. De meeste kinderen kunnen normaal functioneren met de pijn alhoewel ze het als onprettig beschrijven. In sommige ernstige gevallen kan het ervoor zorgen dat een kind niet meer in staat is om dagelijkse activiteiten te ondernemen; zoals zichzelf aankleden, naar school gaan, sporten of afspreken met vrienden.

Het gevolgenmodel is een manier om de gevolgen voor uw kind in kaart te brengen. Er wordt geschat dat bij 3{b47b9a794f4e35ba35c58d41bb7c1c3dc007f7b4cd0dcac4a32a5a17d945f13a} van de kinderen het dagelijks leven verstoord wordt.

Wie is betrokken bij de behandeling?

Huis/kinderarts
De huis/kinderarts stelt de diagnose door andere aandoeningen uit te sluiten. Dat betekent dat de arts vaststelt dat er sprake is chronische pijn en niet iets anders. In de meeste gevallen is bloedonderzoek en aanvullend onderzoek nodig om andere aandoeningen uit te sluiten. Soms is het verwijzen naar andere specialisten zoals bijvoorbeeld een neuroloog of anesthesioloog nodig voor advies of medebehandeling. Indien de diagnose chronische pijn is gesteld, geeft de arts advies welke andere professionals betrokken moeten worden.

De huis/kinderarts zal uw kind blijven vervolgen en zo nodig het behandelplan aanpassen. Het is van belang dat zowel ouder als kind het gevoel krijgen dat de klachten voldoende zijn uitgezocht alvorens de diagnose chronische pijn wordt gegeven.

Psycholoog
De psycholoog richt zich tijdens de behandeling op verschillende vlakken:

  • Inzichtelijk maken van de in stand houdende factoren voor de pijn.
  • Leren accepteren dat de klachten niet puur lichamelijk zijn.
  • Leren omgaan met de pijn. Indien uw kind het gevoel heeft helemaal geen invloed op de pijn te kunnen hebben, geeft dat een hulpeloos gevoel. Tijdens de behandeling wordt aandacht besteed aan de rol die jezelf kunt hebben om de pijn te verminderen.
  • Training gericht op aanleren van sociale vaardigheden of ontspanning.

Kinderfysiotherapeut
De kinderfysiotherapeut wordt ingeschakeld indien er sprake is van beperkingen in het algemeen dagelijks functioneren. Bijvoorbeeld: niet meer kunnen sporten, lopen, traplopen of staan op de voet. Middels een opbouwschema wordt uw kind gedoseerd weer blootgesteld aan deze moeilijke activiteit.

Ouders en omgeving
Het is van groot belang dat ouders achter de behandeling staan. Indien ouders twijfelen of denken dat er toch een zuiver medische oorzaak is voor de klachten houden zij de vicieuze cirkel daardoor mede in stand. Voor ouders is het vaak moeilijk om ineens anders om te moeten gaan met de klachten. Enkele tips:

  • Probeer een neutrale houding aan te nemen: beoordeel en veroordeel niet
  • Toon empathie
  • Luister naar uw kind maar vermijd argumenteren

Medicijnen & chronische pijn
Er zijn geen medicijnen die chronische pijn genezen, maar er zijn wel medicijnen die invloed hebben op de overgevoeligheid van de pijnzenuwen. Dit zijn medicijnen die ook gebruikt worden bij de behandeling epilepsie en depressie.

Bij de behandeling van chronische pijn is vaak een lagere dosering nodig dan bij de behandeling van epilepsie of depressie. Het effect van deze medicijnen komt niet meteen, meestal pas na een aantal weken. Geleidelijk zullen de pijnklachten minder heftig worden. De huis/kinderarts zal bepalen of deze medicatie ook voor uw kind zinvol is.

Toekomst
Indien de pijnklachten weer terug komen is dat vaak signaal van het lichaam dat er iets aan de hand is. Teveel druk, te weinig rust, zorgen voor terugkeer van de pijnklachten. Het helpt om dan zo spoedig mogelijk stil te staan bij de reden van toename van de pijnklachten. Door de eerder geleerde technieken toe te passen lukt het vaak spoedig om de klachten weer onder de knie te krijgen.

Indien een kind in de kinderleeftijd meer pijn ervaart dan een gemiddeld kind, betekent dit ook dat de kans groter is om dit ook als volwassene te hebben. Daarom is het van groot belang om als kind te worden behandeld zodat de pijn begrepen kan worden.